Cách tính thời lượng chương trình phát thanh: một phút đọc bao nhiêu chữ

Khung phát của đài xã thường cố định, ví dụ 15 phút lúc sáu giờ sáng. Viết thiếu thì chương trình hụt, viết thừa thì phải cắt vội lúc đọc hoặc lấn sang giờ tiếp sóng. Bài này đưa ra cách ước tính số phút từ số chữ, đủ sát để căn trước khi thu âm.

Một phút đọc phát thanh được bao nhiêu chữ?

Trên loa truyền thanh ngoài trời, một phút đọc thường vào khoảng 160 đến 200 tiếng, tức 160 đến 200 âm tiết. Đây là mốc tham khảo từ thực tế, không phải chuẩn: hiện chưa có quy định hay chuẩn chính thức nào về tốc độ đọc phát thanh tiếng Việt.

Trong tiếng Việt, mỗi chữ viết cách nhau bởi dấu cách là một tiếng, nên "chữ" và "tiếng" ở đây là một. Tốc độ thật thay đổi theo ba yếu tố:

• Giọng đọc: mỗi người đọc, mỗi giọng đọc AI có nhịp riêng; hai giọng chênh nhau khá xa là bình thường.
• Loại nội dung: thông báo có lịch, số điện thoại đọc chậm hơn tin hoạt động; tin khẩn đọc chậm và nhấn rõ.
• Ngắt nghỉ: câu càng ngắn, chỗ dừng càng nhiều, số tiếng mỗi phút càng giảm.

Loa ngoài trời nên đọc chậm hơn đài phát thanh nghe trong nhà. Nhà ở giữa hai cụm loa nghe thêm tiếng vọng; đọc nhanh thì các tiếng dính vào nhau.

Vì sao phải đếm tiếng sau khi viết số thành chữ?

Phải đếm sau khi viết số thành chữ vì con số chiếm rất ít chỗ trên giấy nhưng đọc lên thành nhiều tiếng. Phần mềm soạn thảo đếm "15/10/2026" là một từ, còn người đọc phải nói mười ba tiếng.

Một thông báo có lịch theo thôn, vài ngày tháng và một số điện thoại có thể dài hơn ước tính cả chục giây nếu đếm trên bản còn chữ số.

Cách đếm nhanh: trong Microsoft Word, số từ hiện ở thanh trạng thái phía dưới cửa sổ; trong Google Docs, mở chức năng đếm số từ trong menu Công cụ. Vì tiếng Việt viết cách từng tiếng, số "từ" các phần mềm này đếm chính là số tiếng.

Cách đo tốc độ đọc của đài mình

Cách đo sát nhất là đọc một đoạn đã biết số tiếng và bấm giờ. Làm một lần mất chừng mười phút, dùng được lâu dài.

1. 1Chọn một bản tin đã viết theo lối nói, khoảng 300 đến 400 tiếng, số đã viết thành chữ.
2. 2Đọc to với tốc độ đọc trên loa, như đang phát thật, và bấm đồng hồ trên điện thoại.
3. 3Lấy số tiếng chia cho số giây, nhân với 60. Ví dụ 350 tiếng đọc hết 120 giây: 350 ÷ 120 × 60 = 175 tiếng một phút.
4. 4Làm thêm với một thông báo nhiều số và một tin hoạt động, rồi lấy trung bình.
5. 5Ghi con số này lại, kèm tên người đọc hoặc tên giọng đọc AI. Đổi người đọc hay đổi giọng thì đo lại.

Với giọng đọc AI, làm tương tự: cho giọng đọc một đoạn mẫu đã biết số tiếng, xem thời lượng tệp âm thanh rồi chia.

Công thức ước tính thời lượng chương trình

Thời lượng chương trình bằng thời gian lời đọc cộng thời gian nhạc và khoảng nghỉ giữa các phần.

Thời lượng ≈ (tổng số tiếng lời đọc ÷ tốc độ đọc) + nhạc hiệu, nhạc chuyển + khoảng nghỉ giữa các phần.

Mỗi chỗ chuyển phần thường có một khoảng lặng ngắn, chừng một giây. Một giây nghe không đáng gì, nhưng chương trình mười phần là thêm chừng mười giây.

Ví dụ với chương trình 15 phút, tốc độ đo được 170 tiếng một phút:

Thứ tự các phần và lý do sắp như vậy có trong bài cấu trúc chương trình phát thanh.

Mỗi khung phát cần viết bao nhiêu chữ?

Ở tốc độ 160 đến 200 tiếng một phút, khung 15 phút cần khoảng 2.200 đến 2.750 tiếng lời đọc, khung 5 phút khoảng 670 đến 830 tiếng. Bảng dưới đã trừ phần nhạc ước tính cho từng khung.

Thay khoảng 160 đến 200 bằng tốc độ đo được của đài mình để có con số sát hơn. Khi viết, có thể quy đổi nhanh: một câu phát thanh khoảng 15 đến 20 tiếng, đọc mất chừng năm đến bảy giây, nên mười câu là khoảng một phút.

Chương trình dài quá thì cắt gì trước?

Cắt theo thứ tự từ ít cần đến cần nhất, và không bao giờ cắt thông tin bà con dùng để làm theo. Thứ tự gợi ý:

1. 1Phần căn cứ, số hiệu văn bản, lời rào đón như "nhằm nâng cao nhận thức".
2. 2Câu lặp ý ở giữa tin, nhưng giữ câu nhắc lại ở cuối.
3. 3Chi tiết nền: lý do, số liệu so sánh, danh sách đại biểu.
4. 4Tin chưa gấp: dời sang bản tin chiều hoặc ngày mai.
5. 5Nhạc chuyển: rút ngắn, nhưng không bỏ nhạc hiệu.

Không cắt: việc gì, ai liên quan, ngày giờ, địa điểm, hạn chót, mức phạt nếu có, và nơi hỏi thêm.

Ví dụ một câu 66 tiếng trước khi cắt:

Thực hiện kế hoạch của Ủy ban nhân dân xã về phòng, chống dịch bệnh động vật năm hai nghìn không trăm hai mươi sáu, nhằm chủ động phòng ngừa, không để dịch bệnh xảy ra và lây lan trên địa bàn, xã Thanh Bình tổ chức tiêm phòng cho gia súc, gia cầm đợt hai, từ ngày hai mươi đến ngày ba mươi tháng mười.

Câu mới ngắn bằng một phần ba, tiết kiệm khoảng mười lăm giây, mà không mất ý nào bà con cần.

Chương trình ngắn quá thì thêm gì?

Bù bằng nội dung có ích cho bà con, không bằng cách đọc chậm lại hay kéo dài nhạc. Chương trình bị độn nghe ra ngay, và bà con thôi để ý.

• Nhắc lại thông báo còn hạn, nhất là thông báo sắp đến hạn chót.
• Thêm một chuyên mục ngắn soạn sẵn, dài một đến hai phút: phòng cháy, an toàn giao thông, phòng chống lừa đảo qua mạng. Nên giữ sẵn năm, bảy bài như vậy.
• Đọc lịch tiếp công dân của lãnh đạo xã, lịch làm việc trong tuần của các bộ phận.
• Đọc thời tiết chi tiết hơn trong mùa mưa bão, mùa gieo cấy.

Căn thời lượng tự động với Truyền Thanh AI

Truyền Thanh AI ước tính thời lượng ngay khi cán bộ soạn: sửa một câu là thấy ngay chương trình dài thêm hay ngắn đi. Khi dựng, hệ thống tự căn chương trình cho vừa khung giờ phát trong một sai số nhỏ, để khung 15 phút ra đúng 15 phút.

Mỗi đài có mẫu chương trình riêng cho từng khung giờ, như bản tin sáng 06:00 và bản tin chiều 17:00. Tìm hiểu thêm về phần mềm đài truyền thanh xã hoặc dùng thử miễn phí với công văn của xã mình.