Thuật ngữ truyền thanh cơ sở và truyền thanh AI
31 thuật ngữ, mỗi thuật ngữ giải thích trong một đến hai câu, kèm bài đọc thêm.
- Bản tin(bản tin phát thanh, bản tin truyền thanh)
- Bản tin là chương trình hoặc phần chương trình phát thanh gồm các tin ngắn, thông báo đọc liền nhau, thường gắn với khung giờ như bản tin sáng, bản tin chiều. Với truyền thanh ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông, Thông tư 24/2025/TT-BVHTTDL chia bản tin thành ba loại: thông thường, ưu tiên và khẩn cấp.
- Đọc thêm
- Bản tin khẩn cấp(thông báo khẩn cấp, phát thanh khẩn cấp)
- Bản tin khẩn cấp là bản tin ngắn phát ngay, ngoài lịch thường lệ, khi có thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh hay sự cố cần người dân hành động. Thông tư 24/2025/TT-BVHTTDL xếp bản tin khẩn cấp là một trong ba loại bản tin, cùng bản tin thông thường và bản tin ưu tiên.
- Đọc thêm
- Chuẩn hóa văn bản(chuẩn hóa văn bản tiếng Việt, text normalization)
- Chuẩn hóa văn bản là bước đổi chữ số, ngày tháng, số tiền, số điện thoại và chữ viết tắt thành lời đọc đầy đủ trước khi giọng AI đọc, ví dụ "15/10" thành "ngày mười lăm tháng mười", "UBND" thành "Ủy ban nhân dân". Thiếu bước này, giọng đọc dễ đọc nhầm số hoặc đánh vần chữ viết tắt.
- Đọc thêm
- Chuyên mục(chuyên mục phát thanh, chuyên đề tuyên truyền)
- Chuyên mục là phần nội dung theo một chủ đề cố định trong chương trình phát thanh, như pháp luật, nông nghiệp, an toàn giao thông hay phòng chống lừa đảo, thường phát theo lịch hằng tuần. Chuyên mục dài hơn tin và đi sâu vào giải thích, hướng dẫn.
- Đọc thêm
- Chuyển văn bản thành giọng nói(text-to-speech, TTS, đọc văn bản tự động)
- Chuyển văn bản thành giọng nói (text-to-speech, TTS) là công nghệ đọc to một đoạn chữ bằng giọng tổng hợp. Công cụ TTS chỉ làm bước đọc; viết lời phát thanh từ công văn, căn thời lượng và dựng chương trình là những việc nằm ngoài nó.
- Đọc thêm
- Cụm loa(cụm thu phát thanh, cụm loa IP, cụm loa truyền thanh)
- Cụm loa là một điểm phát thanh gồm một hoặc vài loa gắn trên cột ở thôn, tổ dân phố. Với truyền thanh không dây, cụm loa có máy thu FM; với truyền thanh IP, cụm loa có thiết bị thu phát nối mạng và được đặt lịch, điều khiển từ xa.
- Đọc thêm
- Duyệt nội dung(kiểm duyệt nội dung phát thanh, duyệt phát sóng)
- Duyệt nội dung là bước người có thẩm quyền, thường là lãnh đạo Ủy ban nhân dân xã hoặc trưởng ban biên tập, nghe hoặc đọc chương trình và đồng ý cho phát trước khi lên loa. Ai duyệt và duyệt thế nào do quy chế hoạt động của đài xã quy định.
- Đọc thêm
- Đa kênh(đa nền tảng, thông tin cơ sở đa nền tảng)
- Đa kênh là cách đưa cùng một nội dung đã duyệt đến người dân qua nhiều kênh: loa truyền thanh, trang Facebook, nhóm Zalo, bảng tin điện tử và cổng thông tin của xã. Mỗi kênh có cách viết riêng, nhưng thông tin phải khớp với bản gốc.
- Đọc thêm
- Đài truyền thanh cấp xã(đài truyền thanh xã, đài truyền thanh cơ sở, loa xã, loa phường)
- Đài truyền thanh cấp xã là đài do Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu trực tiếp quản lý theo Nghị định 49/2024/NĐ-CP. Đài phát chương trình tự sản xuất, thông báo của cấp ủy, chính quyền và tiếp sóng Đài Tiếng nói Việt Nam, đài tỉnh qua hệ thống loa.
- Đọc thêm
- Giọng đọc AI(giọng AI, giọng nói nhân tạo, AI voice)
- Giọng đọc AI là giọng nói do mô hình trí tuệ nhân tạo tạo ra từ văn bản, có ngữ điệu và ngắt nghỉ gần với người đọc thật. Để dùng cho đài truyền thanh, giọng đọc AI cần đi kèm chuẩn hóa văn bản và từ điển phát âm để đọc đúng số liệu và tên địa phương.
- Đọc thêm
- Hai người dẫn(song dẫn, dẫn đôi, hai giọng đối đáp)
- Hai người dẫn là cách trình bày chương trình phát thanh bằng hai giọng, thường một nam một nữ, thay nhau đọc hoặc đối đáp. Cách này giúp chương trình dài bớt đơn điệu và người nghe dễ nhận ra lúc chuyển mục.
- Đọc thêm
- Khung giờ phát(giờ phát thanh, khung giờ phát thanh)
- Khung giờ phát là giờ bắt đầu và thời lượng cố định của một buổi phát thanh trong ngày, ví dụ bản tin sáng lúc 6 giờ và bản tin chiều lúc 17 giờ, mỗi buổi 15 phút. Khung giờ do xã quy định trong quy chế hoạt động hoặc lịch phát của đài.
- Đọc thêm
- Kịch bản phát thanh(kịch bản chương trình phát thanh, lời dẫn chương trình)
- Kịch bản phát thanh là toàn bộ lời đọc của một chương trình theo đúng thứ tự phát, gồm lời chào, tin, thông báo, lời kết và vị trí nhạc hiệu, nhạc chuyển. Kịch bản viết theo văn phong nói: câu ngắn, ý rõ, số liệu viết sao cho đọc lên dễ nghe.
- Đọc thêm
- LUFS(Loudness Units relative to Full Scale, chuẩn âm lượng)
- LUFS (Loudness Units relative to Full Scale) là đơn vị đo độ to cảm nhận của âm thanh, dùng để chuẩn hóa cho các chương trình nghe to đều nhau. Chuẩn phát sóng EBU R128 đặt mức −23 LUFS, Spotify chuẩn hóa về −14 LUFS; loa ngoài trời chưa có chuẩn riêng.
- Đọc thêm
- Máy phát tại đài(phát thanh tự động theo lịch)
- Máy phát tại đài là chế độ của Truyền Thanh AI biến một máy tính ở đài, nối với âm ly, thành máy tự phát các chương trình đã duyệt đúng giờ theo lịch. Máy tải sẵn âm thanh trước 30 phút, vẫn phát khi mất mạng ngắn và tự ghi sổ nhật ký phát thanh.
- Đọc thêm
- Nhạc hiệu(nhạc hiệu đài, jingle)
- Nhạc hiệu là đoạn nhạc ngắn, cố định mở đầu chương trình phát thanh để người nghe nhận ra đài và biết chương trình bắt đầu. Đài nên dùng nhạc có quyền sử dụng rõ ràng và giữ cùng một nhạc hiệu lâu dài.
- Đọc thêm
- Nhạc nền(nhạc lót, music bed)
- Nhạc nền là nhạc phát nhỏ bên dưới lời đọc, thường ở lời chào và lời kết, để chương trình bớt khô và chuyển đoạn mềm hơn. Nhạc nền phải đủ nhỏ để không lấn tiếng người đọc trên loa ngoài trời.
- Đọc thêm
- Nhận dạng giọng nói(speech-to-text, STT, chuyển giọng nói thành văn bản)
- Nhận dạng giọng nói (speech-to-text) là công nghệ chuyển lời nói trong tệp âm thanh thành chữ. Khi sản xuất chương trình phát thanh bằng AI, công nghệ này giúp nghe lại bản âm thanh đã dựng, so với kịch bản và đánh dấu chỗ nghi đọc sai.
- Đọc thêm
- Phát lặp(phát lại, phát nhắc lại)
- Phát lặp là phát lại cùng một nội dung nhiều lần theo lịch, ví dụ thông báo có hạn chót phát ở mọi buổi cho tới hết hạn, hoặc bản tin khẩn cấp phát lại sau mỗi 15 hay 30 phút. Phát lặp giúp người không nghe được lần đầu vẫn nhận đủ thông tin.
- Đọc thêm
- Sổ nhật ký phát thanh(nhật ký đài truyền thanh, sổ nhật ký truyền thanh)
- Sổ nhật ký phát thanh là sổ ghi lại từng buổi phát của đài: ngày, giờ phát, nội dung, thời lượng, người phụ trách và tình trạng phát. Sổ thường được ghi hằng ngày theo quy chế hoạt động của đài, bằng tay hoặc tự động bằng phần mềm.
- Đọc thêm
- Thông tin cá nhân(dữ liệu cá nhân)
- Thông tin cá nhân là thông tin gắn với một người cụ thể hoặc giúp xác định người đó, như họ tên, số căn cước, số điện thoại, số tài khoản, tình trạng sức khỏe. Việc xử lý, công khai dữ liệu cá nhân do Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 điều chỉnh, hiệu lực từ 1/1/2026.
- Đọc thêm
- Thông tin cơ sở(công tác thông tin cơ sở)
- Thông tin cơ sở là hoạt động đưa thông tin thiết yếu như chủ trương, chính sách, cảnh báo thiên tai, dịch bệnh đến người dân ở xã, phường, quy định tại Nghị định 49/2024/NĐ-CP. Loại hình gồm đài truyền thanh cấp xã, bảng tin, tuyên truyền viên, cổng thông tin điện tử, mạng xã hội và tin nhắn.
- Đọc thêm
- Thời lượng(thời lượng phát thanh, độ dài chương trình)
- Thời lượng là độ dài tính bằng phút, giây của một chương trình hoặc một tin khi đọc lên. Thời lượng phụ thuộc số chữ, tốc độ đọc và chỗ ngắt nghỉ; vì không có chuẩn chính thức về tốc độ đọc phát thanh tiếng Việt, cần đọc thử hoặc ước tính theo từng giọng.
- Đọc thêm
- Thuê dịch vụ phần mềm(thuê dịch vụ công nghệ thông tin, phần mềm dạng dịch vụ, SaaS)
- Thuê dịch vụ phần mềm là hình thức đơn vị trả phí theo kỳ, thường theo năm, để dùng phần mềm do nhà cung cấp vận hành qua Internet, thay vì mua bản quyền và tự cài đặt. Phí thuê thường đã gồm vận hành, lưu trữ, cập nhật và hỗ trợ theo hợp đồng.
- Đọc thêm
- Truy xuất nguồn(dẫn nguồn từng câu, đối chiếu nguồn)
- Truy xuất nguồn là việc chỉ ra mỗi câu trong kịch bản lấy từ câu nào của văn bản gốc, để kiểm tra AI không thêm thông tin mà công văn không có. Câu không tìm được nguồn được đánh dấu để cán bộ sửa hoặc xác nhận trước khi trình duyệt.
- Đọc thêm
- Truyền thanh AI(phát thanh AI, AI phát thanh, phần mềm truyền thanh AI)
- Truyền thanh AI là việc dùng trí tuệ nhân tạo để sản xuất chương trình cho đài truyền thanh cơ sở, từ công văn đến tệp âm thanh sẵn sàng phát: rút ý, viết lời phát thanh, đọc bằng giọng AI, căn thời lượng và ghép nhạc. Người có thẩm quyền vẫn duyệt trước khi phát.
- Đọc thêm
- Truyền thanh hữu tuyến(loa có dây, truyền thanh có dây)
- Truyền thanh hữu tuyến là hệ thống loa nối với đài bằng dây dẫn kéo dọc đường làng, âm ly tại đài khuếch đại và đưa âm thanh thẳng ra loa. Thông tư 24/2025/TT-BVHTTDL xác định mô hình ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông thay thế dần mô hình hữu tuyến truyền thống.
- Đọc thêm
- Truyền thanh IP(loa IP, truyền thanh ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông, truyền thanh qua Internet)
- Truyền thanh IP là cách đưa âm thanh từ đài tới cụm loa qua giao thức Internet (IP), thường trên mạng di động 4G, thay cho dây dẫn hay sóng FM. Mỗi cụm loa nhận tệp âm thanh và lịch phát từ phần mềm quản lý của hệ thống.
- Đọc thêm
- Truyền thanh không dây FM(đài FM không dây, truyền thanh vô tuyến)
- Truyền thanh không dây FM là hệ thống phát chương trình từ đài bằng sóng vô tuyến FM tới các cụm loa có máy thu đặt ở thôn, không cần kéo dây tín hiệu. Vùng phủ sóng phụ thuộc tần số được cấp phép, công suất máy phát và địa hình.
- Đọc thêm
- Truyền thanh thông minh(loa thông minh, truyền thanh 4G, truyền thanh số)
- Truyền thanh thông minh là tên gọi thông dụng của hệ thống truyền thanh cấp xã ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông, quy định tại Thông tư 24/2025/TT-BVHTTDL. Âm thanh đi qua Internet hoặc mạng di động tới từng cụm loa, cán bộ đặt lịch và điều khiển từ máy tính, điện thoại.
- Đọc thêm
- Từ điển phát âm(từ điển cách đọc, pronunciation dictionary)
- Từ điển phát âm là danh sách từ kèm cách đọc đúng, như tên thôn, địa danh, tên riêng và chữ viết tắt của địa phương, để giọng đọc AI luôn đọc theo. Mỗi từ chỉ cần ghi một lần, mọi chương trình sau đều đọc theo cách đã ghi.
- Đọc thêm
Công văn vào, bản tin chuẩn lên loa trong vài phút
Dùng thử Truyền Thanh AI miễn phí 30 ngày với chính công văn của xã: AI biên tập, đọc bằng giọng chuẩn phát thanh viên, căn khít khung giờ và dựng nhạc hoàn chỉnh.