Vì sao giọng đọc AI hay đọc sai số liệu, ngày tháng, chữ viết tắt và cách khắc phục
Trả lời nhanh
Giọng đọc AI đọc sai số liệu, ngày tháng và chữ viết tắt vì văn bản hành chính viết cho mắt đọc: "15/10" có thể là ngày hoặc phân số, "UBND" không có cách đọc sẵn. Cách khắc phục là chuẩn hóa văn bản trước khi đọc, đổi mọi con số và ký hiệu thành lời theo ngữ cảnh, sửa tên riêng trong từ điển phát âm và nghe lại bản đã dựng để bắt lỗi còn sót.
Ý chính
- Lỗi đọc sai đến từ chữ đưa vào, không phải từ giọng đọc: ký hiệu nhiều nghĩa, chữ viết tắt và tên riêng ít gặp.
- Ngày, giờ, số tiền, số điện thoại, đơn vị và số La Mã phải được đổi thành lời đọc theo ngữ cảnh trước khi đọc.
- Cùng một con số có thể đọc khác nhau: "gọi 113" là "một một ba", còn "113 hộ" là "một trăm mười ba hộ".
- Tên thôn, tên riêng sửa một lần trong từ điển phát âm của xã là đọc đúng ở các bản tin sau.
- Bước nghe lại sau khi dựng khoanh vùng lỗi còn sót; người duyệt vẫn nghe toàn bộ trước khi phát.
Mục lục
Một giọng đọc AI rất tự nhiên vẫn có thể đọc "15/10" thành "mười lăm trên mười", hay đọc "UBND" thành "u bê en đê". Lỗi này không do giọng kém. Nó xảy ra vì chữ đưa vào máy vẫn là chữ viết, chưa phải lời nói.
Vì sao giọng đọc AI hay đọc sai số liệu và chữ viết tắt?
Giọng đọc AI đọc sai vì văn bản hành chính dùng nhiều ký hiệu mà chỉ người hiểu ngữ cảnh mới biết đọc thế nào. Gặp ký hiệu lạ, máy phải đoán, và đoán sai là chuyện thường. Có ba nhóm nguyên nhân:
- Ký hiệu nhiều nghĩa. "15/10" có thể là ngày, là phân số hay là tỉ số. "1.500" là một nghìn năm trăm theo cách viết của Việt Nam, nhưng là "một phẩy năm" theo cách viết của tiếng Anh. "113" là số đường dây nóng trong câu "gọi 113", là một trăm mười ba trong câu "có 113 hộ".
- Chữ viết tắt và số hiệu văn bản. "UBND", "BHYT", "123/UBND-VP" không phải là từ, nên máy hoặc đánh vần từng chữ cái, hoặc đọc lướt qua.
- Tên riêng ít gặp. Tên thôn, tên làng gốc tiếng dân tộc, tên người có chữ hiếm không có trong dữ liệu máy đã học.
Trên loa ngoài trời, lỗi đọc nguy hiểm hơn lỗi chính tả trên giấy. Bà con chỉ nghe một lần: nghe "mười lăm trên mười" thì không chắc là ngày nào, nghe sai một chữ số điện thoại thì gọi nhầm người.
Ngày tháng và giờ giấc đọc thế nào cho đúng?
Ngày tháng và giờ phải được đổi thành lời đầy đủ trước khi đọc: "15/10" thành "ngày mười lăm tháng mười", "7h30" thành "bảy giờ ba mươi phút". Bảng dưới là các dạng hay gặp trong công văn.
| Viết trong văn bản | Dễ bị đọc thành | Lời đọc đúng |
|---|---|---|
| 15/10/2026 | mười lăm trên mười trên hai nghìn không trăm hai mươi sáu | ngày mười lăm tháng mười năm hai nghìn không trăm hai mươi sáu |
| hạn chót 30/4 | hạn chót ba mươi phần bốn | hạn chót ngày ba mươi tháng tư |
| lúc 7h30 | lúc bảy hát ba mươi | lúc bảy giờ ba mươi phút |
| lúc 07:30 | lúc không bảy, ba mươi | lúc bảy giờ ba mươi phút |
| từ 7h30-11h | từ bảy hát ba mươi trừ mười một hát | từ bảy giờ ba mươi phút đến mười một giờ |
| ngày 15-20/10 | ngày mười lăm trừ hai mươi trên mười | ngày mười lăm đến ngày hai mươi tháng mười |
| Thứ 7 và CN | thứ bảy và xê en | thứ bảy và chủ nhật |
| tháng 4 | tháng bốn | tháng tư |
Hai chi tiết nhỏ hay bị bỏ qua: "tháng 4" đọc là "tháng tư", và dấu gạch ngang giữa hai mốc thời gian đọc là "đến". Với thông báo phát lặp nhiều ngày, nên ghi rõ thứ và ngày thay cho "ngày mai", "tuần sau".
Số tiền, số điện thoại, số thập phân đọc thế nào?
Số tiền đọc đủ hàng và đơn vị "đồng", số điện thoại đọc từng chữ số theo cụm, số thập phân đọc chữ "phẩy". Điều quan trọng là phân biệt được đâu là số lượng, đâu là dãy số để gọi.
| Viết trong văn bản | Dễ bị đọc thành | Lời đọc đúng |
|---|---|---|
| 1.500.000 đồng | một chấm năm trăm chấm không trăm đồng | một triệu năm trăm nghìn đồng |
| 500.000đ | năm trăm nghìn đê | năm trăm nghìn đồng |
| 50.000 đồng/con | năm mươi nghìn đồng trên con | năm mươi nghìn đồng một con |
| 0255 3822 145 | không, hai trăm năm mươi lăm, ba nghìn tám trăm hai mươi hai… | không hai năm năm, ba tám hai hai, một bốn năm |
| gọi 113 | gọi một trăm mười ba | gọi một một ba |
| có 113 hộ | có một một ba hộ | có một trăm mười ba hộ |
| tăng 2,5% | tăng hai năm phần trăm | tăng hai phẩy năm phần trăm |
Số có hàng chục bằng không, như 105, đọc theo thói quen của vùng: phía Bắc quen "một trăm linh năm", phía Nam quen "một trăm lẻ năm". Số điện thoại nên đọc chậm, nghỉ sau mỗi cụm và nhắc lại một lần ở cuối thông báo.
Chữ viết tắt, số La Mã và đơn vị đo đọc ra sao?
Chữ viết tắt phải được đọc thành tên đầy đủ, số La Mã đổi thành số đếm, đơn vị đo đổi thành tên gọi quen tai. Đây là nhóm lỗi bà con nhận ra nhanh nhất trên loa.
| Viết trong văn bản | Dễ bị đọc thành | Lời đọc đúng |
|---|---|---|
| UBND | u bê en đê | Ủy ban nhân dân |
| HĐND | hát đê en đê | Hội đồng nhân dân |
| MTTQ | em tê tê quy | Mặt trận Tổ quốc |
| BHYT | bê hát y tê | bảo hiểm y tế |
| CCCD | xê xê xê đê | căn cước công dân |
| Trường THCS | trường tê hát xê ét | trường trung học cơ sở |
| Kế hoạch số 45/KH-UBND | kế hoạch số bốn lăm gạch ca hát gạch u bê en đê | kế hoạch số bốn mươi lăm của Ủy ban nhân dân |
| Quý III | quý i i i | quý ba |
| Đại hội lần thứ XIII | đại hội lần thứ ích i i i | đại hội lần thứ mười ba |
| 3 ha | ba ha | ba héc ta |
| 200 m² | hai trăm em hai | hai trăm mét vuông |
| 20 kg | hai mươi ca gờ | hai mươi ki lô gam |
Không phải chữ viết tắt nào cũng nên đọc thành chữ đầy đủ. "VNeID", "OCOP", "COVID-19" đọc theo cách mọi người vẫn nói: "vê en ê ai đi", "ô cốp", "cô vít mười chín".
Một số chữ viết tắt lại có hai nghĩa. "CA" có thể là công an hoặc ca trực; "TT" có thể là thông tư, trung tâm hay thông tin. Những chỗ này cần người kiểm tra theo ngữ cảnh.
Tên thôn, tên người, địa danh: vì sao đọc sai và sửa thế nào?
Tên riêng bị đọc sai vì máy chưa từng nghe người địa phương gọi tên đó; cách sửa là ghi cách đọc đúng vào từ điển phát âm của xã một lần. Từ đó, mỗi khi tên xuất hiện, hệ thống đọc theo cách đã ghi.
Những kiểu tên hay bị đọc sai:
- tên gốc tiếng dân tộc viết bằng chữ Latin, máy dễ đọc theo kiểu tiếng Anh, ví dụ chữ "Plei" trong tên làng phải đọc là "plây";
- tên thôn có số: xã quen gọi "thôn Ba" nhưng máy đọc "thôn số ba", hoặc ngược lại;
- tên trùng với từ thường, như thôn Bến, xóm Trại, khiến máy ngắt câu sai chỗ;
- chữ viết tắt quen dùng riêng ở xã, như "HTX Thanh Bình" cần đọc là "hợp tác xã Thanh Bình".
Từ điển phát âm chỉ có hai cột: chữ viết trong văn bản và cách đọc. Với tên người, chỉ cần ghi khi tên có chữ hiếm hoặc cách gọi khác chữ viết. Bài dạy AI đọc đúng tên thôn bằng từ điển phát âm hướng dẫn từng bước.
Ba lớp sửa lỗi: chuẩn hóa, từ điển, nghe lại
Muốn bản tin không đọc sai, cần ba lớp nối tiếp: chuẩn hóa văn bản trước khi đọc, từ điển phát âm cho tên riêng và một lượt nghe lại sau khi đọc. Mỗi lớp bắt một loại lỗi khác nhau.
- Chuẩn hóa văn bản đổi ngày, giờ, số tiền, số điện thoại, đơn vị và chữ viết tắt thành lời đọc. Lớp này phải dựa vào ngữ cảnh, để "gọi 113" và "113 hộ" được đọc khác nhau.
- Từ điển phát âm xử lý tên riêng mà quy tắc chung không đoán được. Sửa một lần, dùng cho mọi bản tin sau của xã.
- Nghe lại sau khi đọc bắt lỗi còn sót. Công nghệ nhận dạng giọng nói chuyển tệp âm thanh ngược lại thành chữ, so với kịch bản và đánh dấu chỗ lệch kèm thời điểm trong tệp.
Lớp cuối cùng vẫn là người. Cán bộ nghe lại các đoạn bị đánh dấu, còn người duyệt nghe toàn bộ chương trình trước khi phát.
Truyền Thanh AI xử lý số liệu và tên riêng thế nào?
Truyền Thanh AI làm đủ ba lớp trên trong cùng một quy trình. Văn bản được chuẩn hóa tự động trước khi đọc: ngày tháng, số tiền, chữ viết tắt thành lời, số điện thoại đọc theo cụm. Tên thôn, địa danh, tên riêng sửa một lần trong từ điển phát âm của xã là đọc đúng mãi.
Sau khi dựng âm thanh, AI tự nghe lại từng đoạn và so với kịch bản. Chỗ nghi đọc sai được đánh dấu kèm thời điểm, để cán bộ nghe đúng chỗ đó. Người duyệt thấy bước kiểm tra này đã chạy.
Xem trang giọng đọc AI phát thanh, nghe bản demo hoặc dùng thử miễn phí với một công văn nhiều số liệu của xã.