Đài truyền thanh xã sau sắp xếp chính quyền hai cấp: làm sao phủ sóng địa bàn rộng hơn

Sau ngày 1/7/2025, một cán bộ phụ trách đài có thể phải lo cho địa bàn bằng ba xã cũ, với hai, ba hệ thống loa khác nhau và danh sách thôn dài gấp mấy lần. Phần dưới đây tóm tắt những gì đã thay đổi về quản lý đài, rồi đi vào các cách làm thực tế để tiếng loa của xã vẫn đến được từng nhà.

Sau sắp xếp, đài truyền thanh xã thay đổi những gì?

Có bốn thay đổi lớn: địa bàn rộng hơn, một xã có nhiều đài cũ, đài huyện không còn và số người làm đài ít đi.

• Địa bàn rộng hơn. Theo các nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tháng 6/2025, từ 1/7/2025 cả nước có 3.321 đơn vị hành chính cấp xã: 2.621 xã, 687 phường, 13 đặc khu, giảm từ khoảng 10.000 đơn vị trước đó. Trung bình một xã mới gộp từ khoảng ba xã cũ.
• Nhiều đài trong một xã. Hệ thống của các xã cũ thường được giữ lại. Ví dụ, theo VietnamNet (10/6/2026), Lào Cai có 159 đài truyền thanh cấp xã ở 99 xã, phường, gồm cả đài FM và đài ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông.
• Không còn đài huyện. Điều 41 Nghị định 49/2024/NĐ-CP buộc đài cấp huyện chấm dứt phát sóng, tiếp sóng chương trình phát thanh trước 31/12/2025; cấp huyện cũng đã kết thúc hoạt động từ 1/7/2025. Đài xã không còn chương trình huyện để tiếp sóng.
• Ít người hơn. Theo các văn bản hướng dẫn sắp xếp được báo chí dẫn, người hoạt động không chuyên trách cấp xã thôi làm việc từ 1/8/2025, có nơi được kéo dài tạm thời đến trước 31/5/2026. Việc vận hành đài nay thường do công chức Phòng Văn hóa - Xã hội hoặc viên chức đơn vị sự nghiệp của xã đảm nhận.

Ai quản lý đài truyền thanh xã sau sắp xếp?

UBND xã trực tiếp quản lý đài truyền thanh theo Điều 7 Nghị định 49/2024/NĐ-CP. Phòng Văn hóa - Xã hội của UBND xã là cơ quan tham mưu về phát thanh truyền hình, báo chí, thông tin cơ sở theo Nghị định 150/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025.

Một việc nên làm sớm là ban hành lại quy chế hoạt động của đài. Quy chế của các xã cũ thường không khớp địa bàn, giờ sinh hoạt và bộ máy mới, trong khi Nghị định 49/2024/NĐ-CP yêu cầu quy chế "phù hợp với đặc điểm sinh hoạt của người dân ở địa phương". Nội dung một quy chế nên có nằm trong bài nhiệm vụ của đài truyền thanh cấp xã.

Làm sao để loa phủ hết địa bàn xã mới?

Bắt đầu bằng một bản đồ nghe được theo từng thôn, rồi bổ sung cụm loa ở những chỗ trống, thay vì thay đồng loạt cả hệ thống.

1. 1Lập danh sách mọi thôn, tổ dân phố của xã mới; ghi mỗi nơi đang nghe từ hệ thống nào (có dây, FM, ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông) và cụm loa còn chạy hay không.
2. 2Hỏi trưởng thôn, tuyên truyền viên: khu nào không nghe rõ, khu dân cư mới nào chưa có loa, xóm nào ở cuối hướng gió.
3. 3Ưu tiên bổ sung cụm loa cho nơi hay bị thiên tai, khu đông dân và thôn xa trung tâm.
4. 4Giữ các hệ thống cũ còn tốt; đầu tư mới theo hướng cụm thu phát thanh ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông và yêu cầu kỹ thuật của tỉnh.

Mốc để đối chiếu là chỉ tiêu của Quyết định 1868/QĐ-TTg: đến năm 2030, 90% thôn, tổ dân phố có cụm thu phát thanh ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông, bảo đảm tối thiểu 80% hộ gia đình trong thôn nghe được. So sánh các loại hệ thống có trong bài truyền thanh thông minh là gì.

Khi một xã chạy song song nhiều loại loa, nên thống nhất nội dung trước, thiết bị sau. Cùng một chương trình đã duyệt được đưa vào phần mềm quản lý loa IP, đồng thời phát qua máy tăng âm của hệ thống có dây hoặc FM, theo cùng một lịch. Bà con ở xã cũ nào cũng nghe một bản tin như nhau.

Có nên phát khác nhau cho từng khu vực của xã không?

Có, với thông báo chỉ liên quan đến một vài thôn. Tin chung phát toàn xã; thông báo riêng như lịch tiêm phòng ở một nhà văn hóa hay lịch cắt điện một tuyến chỉ phát ở cụm loa khu vực đó.

Với hệ thống ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông, phần mềm quản lý loa thường cho chọn cụm loa khi đặt lịch. Với hệ thống có dây hoặc FM, tách khu vực khó hơn, nên gom thông báo riêng vào cuối chương trình và nêu tên thôn ngay ở đầu câu. Ví dụ lịch phát của xã Thanh Bình:

Giờ phát cũng nên tính theo nếp sinh hoạt từng vùng: thôn làm nương rẫy đi từ sớm, khu có công nhân về muộn. Nếu có thôn trùng tên giữa các xã cũ, nêu thêm tên khu vực khi đọc để bà con khỏi nhầm.

Kênh nào giúp tin đến những nơi loa chưa phủ?

Nhóm Zalo của thôn và tuyên truyền viên cơ sở là hai kênh bổ sung gần dân nhất, và cả hai đều có trong Nghị định 49/2024/NĐ-CP.

• Nhóm Zalo thôn, tổ dân phố. Điều 28 cho phép cả thôn, tổ dân phố tuyên truyền thông tin thiết yếu qua mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin trên Internet; Điều 30 yêu cầu dùng tên hiệu thật của cơ quan, thôn, tổ dân phố và bảo mật tài khoản. Đài gửi bản tin ngắn đã duyệt, trưởng thôn chuyển tiếp vào nhóm.
• Tuyên truyền viên cơ sở. Theo Điều 21, đó là Bí thư chi bộ, Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố và Trưởng Ban công tác Mặt trận, do Chủ tịch UBND xã công nhận. Theo VietnamNet (18/3/2026), cả nước có 137.258 tuyên truyền viên cơ sở ở thôn, tổ dân phố.
• Trang nghe lại trên mạng. Người đi làm xa, người lỡ giờ phát mở đường link hoặc quét mã QR dán ở nhà văn hóa để nghe lại.

Cách viết một nội dung cho nhiều kênh, kèm ví dụ, có trong bài thông tin cơ sở đa nền tảng.

Ít người hơn, làm nội dung cho kịp bằng cách nào?

Bằng cách bớt việc làm tay ở ba chỗ: tận dụng nguồn có sẵn, dùng khung và mẫu cố định, và để phần mềm làm khâu biên tập, đọc, dựng.

• Nguồn có sẵn. Chương trình từ hệ thống thông tin nguồn cấp tỉnh và trung ương; Quyết định 2212/QĐ-BVHTTDL giao Cục Văn hóa - Thông tin cơ sở và Gia đình chủ trì các chương trình phát thanh để phát trên đài xã. Điều 9 Nghị định 49/2024/NĐ-CP cũng cho phép tiếp sóng, phát lại chương trình của Đài Tiếng nói Việt Nam và đài phát thanh, truyền hình cấp tỉnh tùy điều kiện thực tế.
• Khung và mẫu cố định. Một khung chương trình cho bản tin sáng, chiều; mẫu sẵn cho các thông báo lặp lại hằng năm như thu thuế, tiêm phòng, khám nghĩa vụ quân sự.
• Tự động hóa. Phần mềm viết lời phát thanh từ công văn, đọc bằng giọng tổng hợp, ghép nhạc và phát theo lịch; cán bộ chỉ còn kiểm tra và trình duyệt.

Tin của xã vẫn cần người của xã: việc của thôn nào, hạn chót ngày nào, ai cần mang giấy tờ gì. Phần máy làm được là bớt cho cán bộ những giờ gõ lại và thu âm, để dành thời gian đi nắm tin ở các thôn mới.

Vận hành đài xã mới với Truyền Thanh AI

Truyền Thanh AI giúp một cán bộ làm kịp cho địa bàn rộng mà không phải mua thiết bị mới:

• Tải công văn dạng PDF, ảnh chụp hay tin nhắn; AI viết thành chương trình hoàn chỉnh, vừa khung giờ, trong vài phút.
• Tên thôn, địa danh của xã mới sửa một lần trong từ điển phát âm là các lần sau đọc đúng.
• Thông báo có hạn chót được phát lặp đến hạn; bản tin khẩn cấp làm xong trong vài phút và gửi mọi người duyệt cùng lúc.
• Từ kịch bản đã duyệt, phần mềm soạn sẵn tin Zalo, bài Facebook, chữ chạy bảng LED và trang nghe lại có mã QR.

Chương trình xuất tệp MP3 cho phần mềm quản lý loa IP, hoặc phát qua máy tính tại đài nối với bộ khuếch đại. Tỉnh muốn triển khai cho nhiều xã cùng lúc có gói triển khai cấp tỉnh. Xem phần mềm đài truyền thanh xã hoặc đăng ký dùng thử miễn phí.